Verslag herdenking 2015

Dokwerker met bloemen
Dokwerker in bloemenzee 2015 – Foto: Hans Mooren

Imposante herdenking van Februaristaking

Het was of de weergoden ermee speelden. Het regende veelvuldig op 25 februari 2015, de dag van de herdenking van de Februaristaking. Rond het middaguur plensde het toen bij het Dirk van Nimwegencentrum in de Kinkerbuurt zo’n vijftig mensen bijeen waren voor een buurtherdenking. Nat was het toen na drie uur bij het Amsterdamse stadhuis het Joodse verzet werd herdacht. Maar toen de herdenking bij de Dokwerker om kwart voor vijf begon was het droog en dat bleef zo tot de laatste deelnemer van de herdenking was vertrokken.

Imposant lijkt het juiste woord om deze herdenking van de Februaristaking 1941 samen te vatten. Veel waardering viel onder de circa tweeduizend deelnemers te beluisteren voor de mooie en klare speech van burgemeester Geke Faber van Zaanstad. Ontroerd toonden velen zich toen actrice Rosa da Silva fragmenten voorlas uit het dagboek van Anne Frank. En toen zij met muzikale begeleiding van violist Oene van Geel haar bijdrage aan de herdenking afsloot met een prachtige vertolking van het oude Jiddische lied ‘Wos Geween is Geween’. Lees hier haar complete teksten

Voordracht Rosa da Silva
Voordracht Rosa da Silva – Foto: Hans Mooren

“Mensen in hun waarde laten, mensen laten zijn wie ze zijn, ongeacht afkomst, ras, geslacht, seksuele voorkeur of religie. Met elkaar bijdragen aan een samenleving waar ruimte is voor iedereen. Dat is waar de Februaristakers voor stonden. Dat is waar wij, 74 jaar later, nog steeds voor staan”, zo besloot mevrouw Faber haar toespraak.

Toespraak Joke Koningh
Toespraak Joke Koningh – Foto: Hans Mooren

Vóór haar had voorzitter Joke Koningh van het Comité Herdenking Februaristaking 1941 in haar openingswoord al gesteld dat “ook wij ons moeten inzetten om ervoor te zorgen dat discriminatie, uitsluiting, en intolerantie geen kansen krijgen. Wij zijn allen dragers van onze democratie. De bloemen die we straks bij de Dokwerker neerleggen zijn niet alleen een uiting van respect voor de stakers van toen, maar gaan om het belang om blijvend op te komen voor vrijheid en de rechten die dit waarborgen.” Lees hier haar openingswoord

En er werden bloemen neergelegd voor en rond de Dokwerker, veel bloemen. Kransen van het Comité Herdenking Februaristaking 1941 dat het defilé opende, direct gevolgd door locoburgemeester Laurens Ivens namens de Gemeente Amsterdam. Hij verving burgemeester Eberhard van der Laan die tot zijn  eigen verdriet door een noodzakelijke medische ingreep deze keer verstek moest laten gaan. Onmiddellijk daarna volgden de Stichting Samenwerkend Verzet en het Centraal Orgaan Voormalig Verzet en Slachtoffers, een vertegenwoordiger namens het ministerie van VWS, loco-commissaris van de koning in Noord-Holland Tjeerd Talsma, de ambassadeur van Israël, het gemeentebestuur van Zaanstad en de Amsterdamse stadsdelen.

Bloemen leggen
Defile – Foto: Hans Mooren

Na de kransen kwamen de bloemstukken, de boeketten en soms zomaar enkele bloemen. Van nabestaanden van Februaristakers, van kampcomités, van gemeenten als Den Haag, Amstelveen, Alkmaar, Purmerend, Oostzaan en Wormerland, Purmerend, Haarlem, Uithoorn, Ouder-Amstel, Utrecht, politieke partijen als GroenLinks, de PvdA, SP en VVD, diverse onderdelen van de FNV, vertegenwoordigingen van bedrijven waar gestaakt werd, maatschappelijke organisaties, de Stichting Centrum ´45 en Stichting 1940/1945, van uitgeverij/boekhandel Pegasus, Stichting Geuzenverzet 1940/1945, het Nederlands Auschwitzcomité, het Amsterdams 4 en 5 mei comité, van het Koperen Stelenfonds/Diamantbewerkers Nieuwe Levenskracht, Verzetsmuseum Amsterdam, Vereniging Kinderen van Verzetsdeelnemers, Stichting Oranjehotel, de Anne Frank Stichting, van de Vereniging Vrienden van het Vakbondsmuseum en de BBK.

In haar speech besteedde Geke Faber natuurlijk veel aandacht aan de Februaristaking in de Zaanstreek, waaraan zeker zo’n 15.000 mensen deelnamen en die in intensiteit absoluut niet voor Amsterdam onderdeed. Ze bracht in herinnering, dat het in die dagen niet zo gemakkelijk was snel veel mensen op de been te krijgen, maar dat het toch gelukt was, mede dankzij de inzet van veel vrouwen die de oproepen ’s avonds in het donker ophingen. “Om de beurt, want iedereen had kinderen thuis.”

Toespraak Geke Faber
Toespraak Geke Faber – Foto: Hans Mooren

Geke Faber trok de gebeurtenissen in 1941 door naar nu. “We mogen niet wegkijken. We mogen niet wegkijken als Joden opnieuw voor hun leven moeten vrezen en hun synagoges beveiligd moeten worden; als cartoonisten en opiniemakers niet langer gebruik durven maken van hun vrijheid van meningsuiting. We mogen niet wegkijken als gewone moslims uitgescholden en aangevallen worden, als hun moskeeën worden vernield, vanwege de daden van extremisten. En we mogen niet wegkijken als mensen die elders in de wereld geconfronteerd worden met barbaars geweld vanwege hun geloof, vanwege hun etniciteit, hier aankloppen om hulp.” Lees hier de complete toespraak

Primeur voor Hilversum

Primeur voor Hilversum

Naast de Dokwerker werd de Februaristaking op 25 en 26 februari ook op andere plekken herdacht. De laatste in de reeks was op 26 februari tevens de eerste, in die zin dat echt voor de allereerste keer een herdenking werd gehouden in Hilversum. Daar kwamen op de Kerkbrink om 17.00 uur zo’n zestig mensen bijeen die luisterden naar initiatiefnemer Arthur Graaff, burgemeester Pieter Broertjes, SP-raadslid Bianca Verweij en Kees van der Pijl van de Bond van Anti-fascisten. De Hilversummers willen van de herdenking een jaarlijkse gebeurtenis maken en ijveren tevens voor het aanbrengen van een plaquette die aan de Februaristaking herinnert, zo liet burgemeester Broertjes desgevraagd weten. Hier het verslag van RTVNH.

In de ochtend van 26 februari was in Zaandam al de jaarlijkse herdenking gehouden. Daar werd eveneens gesproken door burgemeester Geke Faber en werden bloemstukken en bloemen gelegd bij het monumentje op de Wilhelminabrug.

In de Amsterdamse Borgerstraat, bij het Dirk van Nimwegencentrum, werden op 25 februari om 12.00 uur zo’n vijftig mensen toegesproken door directeur André Martens van de Annie M.G. Schmidtschool, Fenna Ulichki (lid van het dagelijks bestuur van stadsdeel West) en oud-CPN-wethouder van Amsterdam Roel Walraven. Leerling Vincent de Jong Schouwenburg las een gedicht voor. Er werden bloemstukken geplaatst en een minuut stilte gehouden. De bijeenkomst werd besloten met een verkorte uitvoering van STAAKT… in zorgcentrum De Klinker.

In de Stopera was op 25 februari een bijeenkomst die werd georganiseerd door leden van Abvakabo FNV. Daar kwamen ruim honderd mensen op af. Zij luisterden naar toespraken van Charley Ramdas van FNV-bond Nautilus Internationaal en Jaap Hamburger van Een Ander Joods Geluid. Ook deze bijeenkomst werd afgesloten met een verkorte uitvoering van STAAKT…

Tekening met Dokwerker is van Theo van der Horst

Theo van der Horst is de tekenaar

Herdenkingskrant 2015

De Herdenkingskrant 2015 bevat een artikel (zie hierboven) over een tekening die Peter Ottens aantrof in de nalatenschap van zijn vader Jan en waarop de schaduw van de Dokwerker een nazi schrik aanjaagt. Wij meldden dat we niet konden achterhalen wie de cartoonist was. Het raadsel is inmiddels opgelost. Binnen enkele dagen na verschijning van de krant meldde trouwe ondersteuner van de herdenking Leo Molenaar ons dat de tekenaar Theo van der Horst is en de afgebeelde nazi Pieter Menten.

 

Verder lezen

STAAKT…te zien op historische plekken

Prachtige reeks opvoeringen STAAKT…

De theatrale vertelling STAAKT… over de Februaristaking heeft dit jaar meer opvoeringen gekend dan ooit. Op vijf middelbare scholen waren negen voorstellingen. Daarnaast was er een opvoering op 13 februari op de voormalige NDSM-werf in Amsterdam-Noord en een op 22 februari in het Lloyd Hotel in Amsterdam. Op 25 februari waren delen van STAAKT… te zien op de herdenking  bij het Dirk van Nimwegencentrum  en bij die van Abvakabo in de Stopera.

STAAKT...tramremise
STAAKT…tramremise

De NDSM-werf speelde een belangrijke rol bij het uitbreken van de staking. Over de geschiedenis van de werf werd verteld door voorzitter Marten Wijbenga van de Baanderij, de vereniging van voormalige werknemers. In het Lloyd Hotel vertelde Annette Lubbers over het inderhaast inrichten van dit hotel in februari 1941 als gevangenis en over de misdadige behandeling die de daar circa 150 gevangen gezette Februaristakers moesten ondergaan. De volledig uitverkochte opvoering van STAAKT… maakte veel gevoelens los bij de aanwezigen en werd afgesloten met een donderend applaus.

staakt op school 2012STAAKT… werd op het Gerrit van der Veen College al op 15 januari opgevoerd. Het Amstelveen College was op 13 februari aan de beurt, het Calandlyceum op 16 februari en het Montessori Lyceum op 18 februari. In april volgden nog opvoeringen op het Sint Nicolaas Lyceum. Op alle scholen kon de voorstelling de aandacht van de leerlingen goed vasthouden. Na afloop werden interessante vragen gesteld en was er soms een levendige discussie.

Op 5 mei waren onder auspiciën van het Amsterdams 4 en 5 mei comité twee tramritten in Amsterdam aan de Februaristaking gewijd. Jaïr Stranders en Martijn de Rijk droegen fragmenten uit STAAKT… voor en Tinie IJisberg en Marjan de Boo vertelden over hun vader en opa Joop IJisberg, die tot de Februaristakers behoorde en die om zijn verzetswerk in november 1942 door een vuurpeloton is gedood.

STAAKT… wordt mede mogelijk gemaakt door het vfonds (Nationaal Fonds voor Vrijheid en Veteranenzorg, www.vfonds.nl met middelen uit de Nationale Postcodeloterij, BankGiro Loterij en Lotto. Uw deelname aan deze loterijen wordt daarom van harte aanbevolen. Andere sponsors zijn de Stichting Centrum voor Propaganda voor Eenheid in de Vakbeweging, de Stichting uitgeverij en boekhandel Pegasus en Stichting Democratie en Media.

bgllogo met rode achtergrondlottovfonds

Steun

Steun

Voor onze inkomsten zijn wij vooral afhankelijk van giften. Als u ons wilt steunen kunt u een bedrag overmaken op ons (IBAN) rekeningnummer NL63 INGB 0002 0870 05. Ons comité is door de Belastingdienst aangemerkt als algemeen nut beogende instelling (ANBI). Uw gift kan daardoor in aanmerking komen voor belastingaftrek. Alle ondersteuners worden vermeld in onze Herdenkingskrant en op deze website. Dat geldt tevens voor organisaties en mensen die anderszins hun steun willen betuigen. Wensen voor de vermelding kunnen gemeld worden via ons e-mailadres of telefonisch, via 020-5287129. Bijdragen die na half januari binnenkomen kunnen alleen op de website worden vermeld, niet in de krant. Voor nadere informatie en voor het bestellen van materiaal (kranten, affiches) kunt u eveneens via ons e-mailadres, schriftelijk of telefonisch contact met ons opnemen.