Monument De Dokwerker in Amsterdam

De ‘raadszaal’ in Bos en Lommer van stadsdeel West in Amsterdam is vernoemd naar Louis Jansen, de schrijver van de oproep voor de Februaristaking. De vernoeming werd bekend gemaakt op een korte bijeenkomst op 12 oktober in het gemeentegebouw in de Bos en Lommerbuurt. Wethouder Rutger Groot Wassink vertelde daar over de vernoeming. De jongste zoon van Louis Jansen, Ruud, was aanwezig met zijn echtgenote Lia en twee zoons en nog enkele andere betrokkenen.

Tot de vernoeming is door het gemeentebestuur besloten naar aanleiding van een artikel in onze herdenkingskrant van 2021. Dat artikel was door mij geschreven. Omdat inmiddels in de Stopera een aantal zalen vernoemd was naar prominente Februaristakers vond ik het vreemd dat de auteur van de stakingsoproep daar niet bij was. Ik heb een brief naar de gemeenteraad geschreven met het verzoek deze omissie te corrigeren.

Wethouder Groot Wassink reageerde onmiddellijk positief op dit verzoek. Alle zalen in het stadhuis op het Waterlooplein bleken al ‘vergeven’. De gemeente heeft toen gekozen voor de ‘raadszaal’ aan het Bos en Lommerplein. Dit mede als een ode aan het stadsdeel West waarin de familie Jansen jaren heeft gewoond tot zij na de Duitse inval moest onderduiken. Overigens was Louis Jansen bij de Duitse inval namens de CPN gemeenteraadslid en lid van provinciale staten van Noord-Holland.

Deze tekst hangt naast de raadszaal die vernoemd is naar Louis Jansen.
Deze tekst hangt naast de raadszaal die vernoemd is naar Louis Jansen.

Jansen vormde met Paul de Groot en Jan Dieters vanaf juli 1940 de leiding van de door de bezetters illegaal verklaarde CPN. Het gezin vertrok eerst naar Appelscha, maar moest daarna nog meermalen van woonplek veranderen. Vanaf die onderduikadressen was Jansen de contactman met de communisten in Amsterdam en gaf hij leiding aan het gewapende verzet. In Amsterdam was hij bijna wekelijks enkele dagen aanwezig op een schuiladres.

Met een indrukwekkend verhaal vertelde Ruud Jansen bij de inhuldiging van de zaal wat dit betekende voor Louis Jansen en zijn gezin. Hoewel nog piepjong ervoer Ruud Jansen de spanningen die er voortdurend waren en de angst voor ontdekking.

Op 5 april 1943 werd Louis Jansen door de bezetters opgepakt, kort na Jan Dieters. Beiden werden aan harde verhoren blootgesteld en gevangengezet. Na een showproces op 24 augustus werden Jansen en Dieters ter dood veroordeeld en op 9 oktober 1943 geëxecuteerd op de Waalsdorpervlakte. Ze zijn na de oorlog beiden begraven op de erebegraafplaats in Loenen op de Veluwe.

 

Harry Homma

Foto bovenaan artikel van Ruud Jansen (links) en Groot Wassink

Sinds 4 mei 2021 draagt het plantsoen bij Hoogovens (Tata Steel) de naam van verzetsstrijder Jan Brasser. Tevens is een plaquette geplaatst waarop informatie wordt gegeven over de rol die Brasser heeft gespeeld in het verzet tegen de bezetting door de nazi’s van 1940 tot 1945. De onthulling vond plaats tijdens de jaarlijkse dodenherdenking bij Hoogovens. Vanwege de coronapandemie was slechts een gering aantal mensen erbij aanwezig.

Straatnaambord Jan Brasserplantsoen
Het plantsoen is vernoemd naar Jan Brasser. Foto: Anja Brasser

Jan Brasser was van 1939 tot 1943 werkzaam bij Hoogovens. Daar had hij een actief aandeel in de Februaristaking in 1941. Hij ging in 1943 in de illegaliteit en werd leider van het communistisch verzet in Noord-Holland boven het Noordzeekanaal. Onder de schuilnaam Witte Ko werkte hij samen met onder anderen Jan Bonekamp en Hannie Schaft. De nazi’s zijn er nooit in geslaagd hem op te pakken. Na de oorlog kreeg Jan Brasser een hoge onderscheiding van koningin Wilhelmina.

Toen hij echter weer aan de slag wilde gaan bij Hoogovens werd hem dat vanwege het virulente anticommunisme geweigerd. Diverse verzoeken en activiteiten mochten niet baten om Jan Brasser eerherstel te geven. Ook al was hij vele jaren gemeenteraadslid van Krommenie en werd in die plaats in 2006 een tunnel naar hem werd vernoemd vanwege zijn verzetswerk.

Najaar 2020 deden nabestaanden opnieuw een verzoek bij de directie van Hoogovens voor eerherstel. Ze werden gesteund door FNV-bestuurder Berghuis. Het verzoek werd nu wel ingewilligd door de directie van Hoogovens. Het resulteerde in de plaatsing van de plaquette en de vernoeming van het plantsoen naar Jan Brasser. Tevens heeft de directie van Hoogovens geld beschikbaar gesteld voor een boek over de verzetsactiviteiten van Brasser. Het boek wordt uitgegeven door het Verzetsmuseum Amsterdam.

In 1982 verscheen reeds bij uitgeverij Pegasus het boek ‘Witte Ko. Herinneringen uit het gewapend verzet’, opgetekend door Otto Kraan, oud-bedrijfspersoneelschef van Hoogovens.

Zaanse Theaterschool organiseerde een jeugdlezing ter ere van de herdenking van de Februaristaking, een initiatief wat jaarlijks zal gaan plaatsvinden.

Staakt!!! Staakt!!! Staakt!!! De oproep werd 80 jaar geleden, op 25 februari 1941 in Amsterdam verspreid. Er werd gestaakt uit protest tegen de manier waarop de nazi’s omgingen met de Joodse inwoners van ons land. Een dag later breidt de staking zich uit naar de Zaan. Elk jaar wordt op de Wilhelminabrug en in het Zaantheater stilgestaan bij het moment dat mensen een vuist maakten tegen het onrecht dat hun Joodse medeburgers werd aangedaan.

Bekijk de jeugdlezing hier terug: https://www.youtube.com/watch?v=8_-KvkjhWsA&t=252s

Het programma is samengesteld door Ammes Brandenburg (Zaanse Theaterschool) en Merel Kan (De Orkaan) en de regie is in handen van Robert van Tellingen.

In de buurt Slotermeer-Noordoost zijn straten genoemd naar verzetshelden. Mannen en vrouwen, jonge mensen vaak, die in WOII in de ondergrondse werkten en de moed hadden zich te verzetten tegen de Duitse onderdrukking.

In meer dan 40 straten en 6 bruggen komt een kleurig vormgegeven paneel of staander met hun portret en verhaal.  In de Joop IJisbergstraat komt een plek met het verhaal en een foto. Met ‘Geef Straten een Gezicht’ wil initiatiefnemer en grafisch vormgever Paul Fennis de straat een gezicht geven.

De panelen met het verhaal en de beelden geven de straat kleur en een gezicht. De panelen zijn als een verbindend lint door de buurt. Buurtbewoners voelen zich trots..  Mensen vinden het mooi om over de geschiedenis van de persoon te weten naar wie hun straat is vernoemd. Nu krijgen ze er een beeld bij. De verhalen van de verzetsmensen samen vertellen over de geschiedenis van Amsterdam.

Geef Straten een Gezicht https://www.facebook.com/geefstrateneengezicht/

De Balie organiseerde in het kader van de herdenking van de Februaristaking een livestream waarin schrijver Abdelkader Benali, schrijver en beeldend kunstenaar Chaja Polak en schrijver en filmmaker Natascha van Weezel met elkaar in discussie gingen over de vraag: Kunnen we nog praten? Hoe moeilijk is het om voor elkaar op te komen in deze tijd van polarisatie, cancel-culture en twitterruzies.

De livestream is hier terug te kijken.