Monument De Dokwerker in Amsterdam

Voor wie de verhalen achter Wees Moedig! wil beluisteren, is er een podcast van Verzetsmuseum en Het Parool. Wat hebben de kinderen en kleinkinderen van Willem, Coba en Joop meegekregen van het verzet van hun (groot)ouders? Hoe heeft de moed van een familielid hun levens beïnvloed? Nabestaanden vertellen je hun persoonlijke verhalen, en dat van hun grootouders, in de Wees Moedig!-podcast. De podcast is een aanvulling op de museale tentoonstelling “Wees Moedig” in het Verzetsmuseum.

Luister naar de podcast op Spotify
Luister naar de podcast op Parool.nl

Ook Rob Trip van de NOS heeft een Podcastserie over de Febuaristaking gemaakt: STAAKT! STAAKT! STAAKT!

 

Zondag 21 februari 2021 vindt er in het kader van 80 jaar Februaristaking een audiowandeling plaats op het Jonas Daniël Meijerplein.

Deze audiowandeling is gemaakt door een aantal jongeren die voorgaande jaren in de aanloop naar de herdenking een voorstelling maakten en voor publiek speelden. Rekening houdend met de maatregelen omtrent Covid-19 wilden zij dit bijzondere herdenkingsjaar toch een bijdrage leveren.

Mocht u de audiowandeling op zondagmiddag 21 februari a.s. willen maken, dan kunt u zich hier aanmelden en reserveren voor een tijdslot. Dit tijdstip is de exacte aanvangstijd van uw tour. De wandeling duurt een klein half uur. Bij het openen van de link kiest u voor de optie ‘nieuwe gebruiker aanmaken’, daarmee kunt u inloggen en maximaal 1 reservering maken.

De tour wordt met inachtneming van de Corona-maatregelen individueel gemaakt, maar met twee mensen uit eenzelfde huishouden komen, mag ook. Daarvoor hoeft u niet een extra reservering te maken, er zijn dan twee mensen op één tijdslot.

NB! U heeft nodig een mobiele telefoon met werkende internetverbinding en bijpassende koptelefoon/oortjes. Bij aanmelding van uw starttijd ontvangt u de startlocatie, waar u stipt op tijd en zonder fiets aan de hand verwacht wordt.

Ieder jaar geven wij als comité een krant uit over de herdenking en de randprogammering. U kunt de krant doorbladeren op de website van Issuu als u op het onderstaande plaatje klikt.

Vanaf hun schoolgebouw aan de Weteringschans gaat een groep leerlingen van het Barlaeus Gymnasium in Amsterdam lopend naar de Dokwerker. Ze komen langs plekken die een connectie hebben met de Februaristaking en met ander verzet tijdens deTweede Wereldoorlog. Zo bezoeken ze het Max Euweplein, vlakbij debatcentrum De Balie, waar vroeger het Huis van Bewaring was gevestigd. Het schoolgebouw is er tegenover.
Onderweg wordt het Weteringcircuit aangedaan, de plek waar 30 gevangen verzetsstrijders uit het Huis van Bewaring op
maandag 12 maart 1945 werden gedood door een vuurpeloton. Passanten werdengedwongen toe te kijken. Een monument,
geadopteerd door de school, herinnert aan deze verschrikking. Op een muur staat het beroemde fragment uit een gedicht van
verzetsstrijder Henk van Randwijk: ‘een volk dat voor tirannen zwicht zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht’. De rondleiding over de Februaristaking is onderdeel van een groot project over deTweede Wereldoorlog in Nederland en
Amsterdam in het bijzonder. De leerlingen lopen niet alleen langs monumenten en historische plekken; ze verzamelen ook
informatie en zetten het geheel om in een tentoonstelling waar ouders en familieleden van de leerlingen worden verwelkomd.

Het project begon ooit als kennismaking met de Eerste Wereldoorlog, mede vanwege de geringe aandacht die daar in Nederland voor is. Leerlingen brachten zelfs bezoeken aan het West-Vlaamse Ieper, dat in de Eerste Wereldoorlog door de oorlogshandelingen in een ruïne werd veranderd. De aandacht is nu door het Barlaeus verlegd naar de Tweede Wereldoorlog en naar de gebeurtenissen in de directe omgeving van de school en op andere plekken in Amsterdam. Zoals de buurt rond het Waterlooplein waar veel Joden woonden en van wie velen in de gaskamers zijn omgebracht. Maar ook de buurt waar Amsterdammers met de Februaristaking in actie kwamen tegen die vervolging. “Het aantal mensen dat de Tweede
Wereldoorlog heeft meegemaakt neemt sterk af”, aldus Sander Kruse (docent geschiedenis) en Alwin Hietbrink (rector).
“Wij vinden het belangrijk de herinnering voor nieuwe generaties levend te houden. Doordat de leerlingen zelf onderzoek doen,
komt de informatie veel beter over dan wanneer er alleen over wordt verteld.”

In het kader van de tachtigjarige Februaristaking presenteert het Verzetsmuseum in Amsterdam een bijzondere expositie over deze belangrijke verzetsdaad. De tentoonstelling onder de titel Wees moedig! is toegespitst op drie gangmakers. Het zijn Joop IJisberg en Willem Kraan, beiden in dienst bij de Gemeente Amsterdam – respectievelijk als tramconducteur en straatmaker – en Coba Veltman, die bijdroeg aan het vermenigvuldigen van de stakingsoproep.

Voor Willem Kraan en Joop IJisberg leidde het verzet tot een zeer droevig einde aan hun leven. Samen met 31 andere verzetsmensen werden zij op 19 november 1942 nabij vliegbasis Soesterberg gedood door een vuurpeloton. Hun lichaam werd in een greppel gesmeten. Coba Veltman kreeg een halfjaar gevangenisstraf, maar werd niet meer vrijgelaten. Na een verblijf in zes gevangenissen werd zij op 3 juli 1943opgesloten in het beruchte concentratiekamp Ravensbrück in Duitsland. In april 1945 werd ze bevrijd.

Alle drie waren ze maandagavond 24 februari 1941 aanwezig bij de bijeenkomst op de Noordermarkt waar de laatste parolen voor de staking werden gegeven. Willem Kraan was op zondag 23 februari op bezoek bij familie nabij het Jonas Daniël Meijerplein. Hij zag daar hoe beestachtigJoodse mannen door de Duitsers bij een razzia werden opgepakt. Huilend vertelde hij daarna zijn kameraad Piet Nak – werkzaam bij de stadsreiniging – wat hij gezien had. Er is actie nodig, vonden beiden.

Joop IJisberg zei in de vroege ochtend van 25 februari tegen zijn vrouw Too: “Ik doe mijn goede pak aan, want vandaag wordt er niet gewerkt. Vandaag gaat het gebeuren.”In de tramremise aan de Lekstraat wist hij veel collega’s te overtuigen die dag niet uitte rijden en stapte hij in rijdende trams om ze te stoppen.

Coba Veltman werkte voor de bezetting als typiste bij het Volksdagblad, de krant van de CPN. Zij tikte talrijke stencils vol met de tekst van de oproep tot de staking: “STAAKT!! STAAKT!! STAAKT!!” Onder meer tikte zij de
woorden Wees Moedig, nu de titel van de tentoonstelling. De stencils waren een voorloper van het kopieerapparaat. Teksten
en bijvoorbeeld tekeningen konden ermee op papier worden overgebracht. De CPN beschikte over een aantal van die stencil-
machines.

De drie waren gewone mensen, met hun eigen besognes en familieleven. In de expositie wordt dat geschetst. Bezoekers
kunnen meeleven met hun families die het heel zwaar kregen nadat IJisberg, Kraan en Veltman waren opgepakt en aan harde
verhoren onderworpen. De familieleden wisten aanvankelijk niet eens waar hun dierbaren vast zaten. Alleen via clandestiene briefjes konden Joop IJisberg en zijn vrouw met elkaar corresponderen. In de expositie zijn veel van die smokkelbriefjes te zien.
Vlak voor ze werden doodgeschoten mochten Kraan en IJisberg een afscheidsbrief schrijven aan hun geliefden.“Een verrader ben ik niet, ik val voor mijn ideaal, en ik hoop dat dit niet voor niets is”, schreef Willem Kraan. “Ik zal tot de laatste minuut aan jullie blijven denken en moedig de dood onder ogen zien”, aldus Joop IJisberg. De families kwamen in diepe armoedeterecht. Ze moesten leven met het verliesvan hun dierbaren én met de vraag of het ’tallemaal wel waard was geweest. Ook daaraan besteedt de expositie aandacht.De tentoonstelling is te zien vanaf 3 maart (onder voorbehoud ivm coronamaatregelen) tot en met 18 juli.

Op 24 februari lanceert het verzetsmuseum op haar website een online versie van haar tentoonstelling. met o.a. een openingsfilm met nabestaanden in de tentoonstelling. 

 

Het Verzetsmuseum is gevestigd aan de Plantage Kerklaan 61,tegenover de ingang van Artis, circa vijf minuten lopen van de Dokwerker. Openingstijden: maandag tot en met vrijdag 10.00-17.00 uur; op zaterdag en zondag 11.00-17.00 uur.