Verslag herdenking 2013

Herdenking 2013

Jong en oud bij herdenking

Een grote schare trouwe deelnemers aan de jaarlijkse herdenking heeft zich op 25 februari 2013 tegen vijf uur verzameld rond de Dokwerker. Delegaties van oud-verzetsmensen en slachtoffers, van bedrijven, gemeentebesturen en vakbonden. Er zijn ook veel nieuwe gezichten. Leerlingen van de joodse basisschool Rosj Pina, die het beeld van Mari Andriessen geadopteerd hebben. En ook leerlingen van het nieuwe Hyperion Lyceum in Amsterdam-Noord en van het IJburgcollege. Ze hebben deze maand les gehad over de staking en hebben een opvoering bijgewoond van de theatrale vertelling “STAAKT…” van theatergroep Barbaren & Co.

Joke Koningh, voorzitter van het Comité Herdenking Februaristaking 1941, heet de aanwezigen welkom.“Hier bij de Dokwerker herdenken we de mensen die ondanks gevaar voor eigen leven opkwamen voor hun medeburgers. De staking van 1941 staat symbool voor opkomen voor je medemens wanneer en waar dat nodig is”, zegt ze. Burgemeester Jan van Zanen van Amstelveen houdt een korte toespraak. Hij vindt het eervol om hier te mogen spreken en herinnert aan de wapenspreuk “Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig”, die de toenmalige koningin Wilhelmina 67 jaar geleden toevoegde aan het wapen van Amsterdam. Dat deed zij bij de eerste herdenking van de Februaristaking in 1946.

foto: Hans Mooren

Van Zanen: de staking was een verzetsactie die z’n weerga niet kende. “Aanleiding vormde een aantal incidenten waarbij Joden door NSB’ers en Duitsers werden uitgedaagd en vernederd. Dit leidde tot schermutselingen en vechtpartijen waarbij NSB’ers en nazi’s gewond raakten. Als represaille werden bij razzia’s 425 Joodse mannen opgepakt en via kamp Schoorl – het eerste concentratiekamp in Nederland – naar de concentratiekampen Mauthausen en Buchenwald afgevoerd.”

“Veel Amsterdammers waren getuige van deze razzia’s. Daarop besloten Amsterdamse leden van de CPN op te roepen tot een proteststaking. De tekst van de oproep luidde onder meer als volgt: ‘ … Protesteert tegen de afschuwelijke Jodenvervolgingen!!! … Beseft de enorme kracht van uw eensgezinde daad!!!!! … Weest eensgezind!! Weest moedig!!! …’ En daar tussen stond met pen geschreven: Staakt!!! Staakt!!! Staakt!!! Het effect was enorm. Tienduizenden mensen toonden zich die dagen solidair.

Van Zanen roemde de mensen die zich openlijk verzetten tegen onderdrukking en vernedering en herinnerde eraan dat er anno 2013 nog steeds regimes zijn die onderdrukken, vernederen en mensen dwingen tot verzetsdaden. “De Februaristaking herdenken is in mijn ogen essentieel, om voor àltijd in het hoofd te houden dat je moet opstaan tegen ongerechtigheid, ook al treft het niet steeds je zelf”, aldus Van Zanen.

”Het verzet van toen mag en moet een inspiratie voor ons allen zijn: Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig! Of, om het met een favoriete passage uit het Wilhelmus te zeggen: ‘ … de tirannie verdrijven, die mij mijn hart doorwondt …’.”

Na de toespraak droeg Noraly Beyer, voormalig presentatrice van het NOS-journaal, twee gedichten voor. Ze wees erop hoe 33 jaar geleden, op 25 februari 1980, militairen de macht grepen in Suriname. Dat was het begin van politiek geweld dat op 8 december 1982 escaleerde in de moord op 15 mannen die de moed hadden gehad om zich te verzetten tegen de militaire dictatuur.

foto: Hans Mooren

Dan begint het defilé langs de Dokwerker, het onverzettelijke symbool van de Februaristaking. Opkomen voor medemensen die in het nauw gedreven worden. Tirannie verdrijven. Moed verzamelen om je te verzetten.