Verslag Herdenking 2009

Herdenking 2009

Zee van bloemen bij de Dokwerker

Er ligt vers, nog bijna hagelwit grind op het Jonas Daniël Meijerplein. In de verte worden de klokken van de Zuiderkerk geluid om op te roepen voor de jaarlijkse herdenking. Rond het monument de Dokwerker verzamelen zich op woensdagmiddag 25 februari 2009 enkele duizenden mensen als eerbetoon aan het gemeentepersoneel, de fabrieksarbeiders en havenwerkers, die in 1941 in staking gingen als protest tegen de eerste razzia op joodse medeburgers.

Dokwerker

Nazi-Duitsland had Nederland bezet en opende in februari 1941 de jodenvervolging. Dat leverde niet alleen een golf van afschuw op, ook gingen 300.000 arbeiders uit protest in staking en trotseerden daarmee de zwaarbewapende bezettingsmacht. De mannen van de Gemeentetram hadden op 25 februari in alle vroegte het voorbeeld gegeven door niet uit te rijden. In de loop van de dag ging het devies “staakt! staakt! staakt” als een lopend vuurtje door de stad en legden steeds meer mensen het werk neer.

Voorzitter Joke Koningh van het comité Herdenking Februaristaking noemde de staking in 1941 een symbool voor solidariteit en opkomen voor je medemens wanneer en waar dat nodig is. Zij opende om vijf uur het defilé en legde, vergezeld van leerlingen van de joodse basisschool Rosj Pina (die de Dokwerker hebben geadopteerd), bloemen.

febr

Even daarvoor hadden schrijver, regisseur en acteur Edwin de Vries en zijn zoon Sammie gedichten voorgedragen. De geschiedenis herhaalt zich: Edwin had in de jaren ’60 als tiener zijn vader Rob de Vries vergezeld, toen die een voordracht hield bij de herdenking. “Het is belangrijk dat de nieuwe generatie zich bewust is van wat moed en heldendom kunnen betekenen”, zei hij.

devries

Voorzitter Agnes Jongerius van de vakcentrale FNV hield een korte toespraak. Zij prees de stakers. “Ze wilden en konden niet machteloos toekijken hoe de Duitse bezetter weerloze mensen oppakte en wegvoerde.” Wat deze Februaristaking zo uniek maakt, aldus Jongerius, “is dat spontane, dat emotionele. Het gevoel van: tot hier en niet verder!”

Jongerius noemde de Februaristaking “een symbool van de mens die boven zichzelf uitstijgt, en zijn nek uitsteekt voor een ander. Al die gewone mannen en vrouwen in Amsterdam en in die andere steden trokken een streep. Ze wierpen hun vrees af om anderen te hulp te snellen.”

“Ik kan alleen maar diep respect betuigen aan de mannen en vrouwen die toen deze keuze maakte. En hopen en wensen dat de overtuiging die hen daartoe bracht nog steeds voortleeft bij jong en oud in dit land”, aldus Jongerius, die in dit verband moest denken aan Mansour Osanloo, een buschauffeur uit Teheran, die geen vlieg kwaad doet. “Zijn misdaad: hij heeft een vakbond voor buschauffeurs opgericht.” Hij is voor de zoveelste keer in het Iraanse gevang gegooid, is gruwelijk mishandeld, maar hij blijft overeind. “Als FNV hebben we hem onze Vakbondsrechtenprijs toegekend.”

agnes

“Nog steeds worden ontzaglijk veel mensen gekwetst, vervolgd, gemarteld, gediscrimineerd en gevangen gezet. Om wat ze zeggen, om wat ze willen, om wat ze denken, om wie ze zijn”, benadrukte ze. “Toch moeten we ook vóór hén blijven kiezen en voor hen in beweging komen. Dat is voor mij ook het verhaal van de Februaristaking.”

Bij het defilé, dat zo’n vijf kwartier duurde, werd een zee van bloemen neergelegd bij de Dokwerker, onder meer door burgemeester Job Cohen en wethouder Lodewijk Asscher namens de gemeente Amsterdam, door directeur-generaal Marcel van Gastel van het ministerie van VWS namens het kabinet en door voorzitter Gerdi Verbeet en presidium-lid Sybrand van Haersma Buma namens de Tweede Kamer.

college

Kransen, bloemstukken en bloemen waren er verder van onder meer het Centraal Orgaan Voormalig Verzet en Slachtoffers, Verenigd Verzet 1940-1945, Nederlands Auschwitzcomité, Stichting Geuzenverzet, Stichting 1940-1945, Contactcommissie NHz, Vriendenkring Mauthausen, Stichting Samenwerkend Verzet, L.K.G. 1940-1945, Verbond Belangenbehartiging Vervolgingsslachtoffers, Sneevliet Herdenkingscomité, Groep van der Heul en de Vereniging Kinderen van Verzetsdeelnemers.

Bisschop Jos Punt van het diocees Haarlem-Amsterdam was aanwezig, evenals wethouders, raadsleden, rabbijnen en vertegenwoordigers van bedrijven, die destijds het werk hadden neergelegd, zoals het vervoersbedrijf GVB, energiebedrijf Nuon en havenwerkers.

Bloemstukken werden ook gelegd namens de ambassade van Israël, de Partij van de Arbeid, de PvdA-fractie, PvdA Amsterdam, GroenLinks partijbestuur en fractie, GroenLinks Amsterdam, GroenLinks Oud-West, VVD stadsdeel Centrum, Socialistische Partij, NCPN-Manifest, NCPN Twente, federatiebestuur FNV, ambtenarenbond AbvaKabo FNV (alsmede van Abva-Kabo-afdelingen en groepen Amsterdam/Aan een, BLG VU Amsterdam, groep migranten, groep gepensioneerden, groep uitkeringsgerechtigden, GVB, Dienst Wonen Amsterdam, BLG/OR Zuidoost, ledenraad Amsterdam, afdeling Twente, groep zorg en afdelingsbestuur Amsterdam), hoofdbestuur AOb, FNV Bondgenoten, FNV Bondgenoten havens, FNV Bouw en FNV Bouw afdeling Amsterdam.

kerk

Het provinciaal bestuur van Noord-Holland legde bloemen evenals gemeenten waar destijds gestaakt is, zoals Alkmaar, Amstelveen, Diemen, ‘s-Gravenhage, Haarlem, Oostzaan en Velsen. Ook veel Amsterdamse stadsdelen als Centrum, De Baarsjes, Noord, Oost-Watergraafsmeer, Osdorp, Oud-West, Oud-Zuid, Westerpark, Zeeburg en Zuideramstel.

Bloemen ook van de familie Kalmann, die in de oorlog 56 leden verloor, van Het Amsterdams Lyceum, Uitgeverij en Boekhandel Pegasus, Nederlandse Vrouwenbeweging, Vakbonds Historische Vereniging, ASVA studentenunie, Rode Morgen, Bond van Anti-Fascisten, Dijkman offset, Antifascistische aktie, Amsterdams 4 & 5 meicomité, Verzetsmuseum Amsterdam en de Anne Frankstichting.